Đổi mới cách dạy và học – đưa kiến thức gắn với thực tiễn
Trong xu hướng đổi mới giáo dục hiện nay, một giờ học hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn cần tạo cơ hội để học sinh được khám phá, trải nghiệm, trình bày và vận dụng những điều đã học vào thực tiễn. Với tinh thần đó, Trường THPT Hoàng Văn Thái đã chú trọng tổ chức những hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Tiêu biểu là chuyên đề Địa lí “Du lịch Hàn Quốc – Điểm đến hấp dẫn của châu Á” do cô giáo Bàn Thị Xuân tổ chức cùng tập thể lớp 11A.
Chuyên đề không đơn thuần là một tiết học về kiến thức địa lí của một quốc gia, mà còn trở thành một hành trình khám phá văn hóa, thiên nhiên và con người Hàn Quốc. Qua những hình ảnh trực quan, bài thuyết trình, sản phẩm học tập và hoạt động trao đổi, học sinh được tiếp cận kiến thức theo một cách gần gũi, sinh động hơn.
Khi kiến thức Địa lí bước ra khỏi trang sách
Hàn Quốc nằm ở phía Đông của lục địa Á – Âu và phía Tây Bắc Thái Bình Dương. Địa hình bán đảo Triều Tiên có khoảng 75% là đồi núi, tạo nên những cảnh quan tự nhiên đa dạng và góp phần hình thành nhiều tiềm năng phát triển du lịch. Từ những kiến thức nền tảng ấy, học sinh lớp 11A đã tìm hiểu sâu hơn về mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên, văn hóa và hoạt động du lịch. Đây cũng chính là điểm thú vị của chuyên đề: học sinh không chỉ ghi nhớ tên địa danh mà phải lý giải vì sao một địa điểm có sức hấp dẫn đối với du khách.
Trong phần trình bày, các nhóm học sinh đã giới thiệu nhiều điểm đến tiêu biểu như Seoul, Cung điện Gyeongbokgung, N Seoul Tower và đảo Jeju. Theo Tổng cục Du lịch Hàn Quốc, Gyeongbokgung là cung điện chính của triều đại Joseon và là một trong những điểm tham quan tiêu biểu của Seoul; trong khi N Seoul Tower nằm trên núi Namsan, là một biểu tượng nổi bật của thành phố và mang đến tầm nhìn toàn cảnh Seoul.
Đặc biệt, Jeju mang đến một góc nhìn rất rõ về sự kết hợp giữa địa lí tự nhiên và phát triển du lịch. Đây là đảo núi lửa với nhiều dạng địa hình đặc trưng, trong đó có núi Hallasan, các nón núi lửa và hệ thống hang động dung nham. UNESCO ghi nhận Jeju vừa là Khu dự trữ sinh quyển, vừa là Công viên địa chất toàn cầu và có di sản thiên nhiên thế giới. Những kiến thức ấy giúp học sinh nhận ra rằng đằng sau một điểm đến nổi tiếng luôn có câu chuyện về vị trí địa lí, địa hình, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên, lịch sử và văn hóa.
Học sinh là chủ thể của giờ học – chủ động tìm hiểu, trình bày và trao đổi
Điểm nổi bật của chuyên đề là học sinh không chỉ ngồi nghe giáo viên giảng bài. Qua những hình ảnh được nhà trường ghi lại, có thể thấy các em trực tiếp tham gia thuyết trình, làm việc nhóm, trao đổi và giới thiệu sản phẩm trước lớp.
Một nhóm học sinh cùng xây dựng báo cáo về Hàn Quốc, nhóm khác khai thác các yếu tố tự nhiên và mùa du lịch; có nhóm tập trung vào những địa danh nổi tiếng. Những sản phẩm trực quan được trình bày trên màn hình, bảng lớp và phiếu học tập giúp nội dung vốn có phần khô khan của môn Địa lí trở nên dễ tiếp cận hơn.
Không khí của tiết học vì thế cũng trở nên cởi mở. Học sinh mạnh dạn đặt câu hỏi, đưa ra ý kiến và bổ sung thông tin cho nhau. Qua đó, các em không chỉ học kiến thức địa lí mà còn được rèn luyện nhiều năng lực quan trọng như tìm kiếm và xử lý thông tin, làm việc nhóm, giao tiếp, thuyết trình và giải quyết vấn đề.
Cách tổ chức này phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, trong đó các chuyên đề học tập được xây dựng nhằm giúp học sinh tăng cường kiến thức, kỹ năng thực hành và vận dụng những điều đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn, đồng thời đáp ứng yêu cầu định hướng nghề nghiệp.
Từ một quốc gia xa xôi đến những bài học gần gũi về phát triển bền vững
Qua chuyên đề, Hàn Quốc không còn là một cái tên xa lạ trên bản đồ. Đó là một không gian học tập để học sinh quan sát mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế, giữa văn hóa truyền thống và hoạt động du lịch hiện đại.
Chẳng hạn, tại Jeju, bên cạnh giá trị tự nhiên, văn hóa truyền thống của cộng đồng haenyeo – những nữ thợ lặn cũng trở thành một phần quan trọng của bản sắc địa phương. UNESCO đã ghi danh văn hóa Jeju Haenyeo vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể.
Từ đó, học sinh có thể đặt ra những câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để phát triển du lịch nhưng vẫn bảo vệ môi trường? Làm thế nào để khai thác giá trị văn hóa mà không làm mất đi bản sắc truyền thống? Vì sao một địa phương có thể biến lợi thế tự nhiên thành sản phẩm du lịch hấp dẫn? Đó chính là lúc kiến thức Địa lí vượt ra khỏi phạm vi của một bài học và trở thành công cụ để học sinh quan sát, phân tích và hiểu thế giới xung quanh.
Đổi mới phương pháp – mỗi giờ học là một hành trình khám phá
Thành công của chuyên đề “Du lịch Hàn Quốc” cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy học có thể tạo ra những trải nghiệm rất khác biệt cho học sinh. Khi được trao cơ hội chủ động tìm hiểu và trình bày, các em không còn là người tiếp nhận kiến thức một chiều mà trở thành những “người khám phá” ngay trong lớp học.
Đặc biệt, hoạt động còn mở ra sự kết nối giữa Địa lí – văn hóa – kinh tế – du lịch – định hướng nghề nghiệp. Đây là những lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ trong đời sống thực tế và cũng là những vấn đề học sinh có thể tiếp tục tìm hiểu trong tương lai.
Với lớp 11A, chuyên đề có thể xem như một chuyến đi đặc biệt: không cần máy bay, không cần hành lý, nhưng vẫn có thể đặt chân đến Seoul, ngắm nhìn N Seoul Tower, tìm hiểu Cung điện Gyeongbokgung và khám phá đảo Jeju qua từng trang trình chiếu, sản phẩm học tập và lời thuyết trình của chính mình. Từ một tiết học về du lịch Hàn Quốc, học sinh THPT Hoàng Văn Thái đã có thêm một cách nhìn mới về môn Địa lí: học Địa lí không chỉ để biết các địa danh trên bản đồ, mà còn để hiểu vì sao những vùng đất ấy trở nên đặc biệt, con người đã khai thác những lợi thế gì và làm thế nào để phát triển bền vững. Đó cũng chính là giá trị của những giờ học sáng tạo – nơi kiến thức mở ra trải nghiệm, trải nghiệm nuôi dưỡng năng lực và năng lực tạo nên hành trang cho tương lai.
