Giáo dục địa phương – giúp học sinh hiểu hơn về nơi mình sống
Trong hành trình giáo dục, một bài học thực sự ý nghĩa không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn giúp học sinh hiểu hơn về nơi mình đang sống, hình thành tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Với tinh thần đó, Trường THPT Hoàng Văn Thái đã tổ chức chuyên đề môn Giáo dục địa phương tại lớp 11A1 với chủ đề “Tỉnh Hưng Yên sau sáp nhập – Nhìn từ bản đồ hành chính” do cô giáo Nguyễn Thị Thu Hiền thực hiện.
Không gian lớp học trở nên sinh động khi những kiến thức về địa lý, hành chính và sự phát triển của địa phương được đặt trong một vấn đề đang nhận được sự quan tâm: Hưng Yên sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã.
Từ bản đồ hành chính đến những thay đổi của quê hương
Trong chuyên đề, học sinh được tiếp cận những thông tin liên quan đến quá trình sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025. Đây là một nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh bởi những thay đổi về địa giới hành chính không chỉ xuất hiện trên bản đồ mà còn gắn với đời sống, quản lý nhà nước và định hướng phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, được ban hành ngày 12/6/2025, toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Thái Bình và tỉnh Hưng Yên được sắp xếp thành tỉnh mới có tên gọi tỉnh Hưng Yên. Sau sắp xếp, tỉnh Hưng Yên có diện tích tự nhiên 2.514,81 km², quy mô dân số 3.567.943 người, tiếp giáp Bắc Ninh, Ninh Bình, thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng và Biển Đông.
Đây cũng là cơ sở để học sinh nhìn lại quê hương dưới một góc nhìn rộng hơn. Nếu trước đây bản đồ hành chính quen thuộc với những địa danh riêng biệt thì nay, các em được tìm hiểu một không gian phát triển mới, rộng lớn hơn, với sự kết nối giữa các vùng đất, cộng đồng dân cư và những tiềm năng kinh tế – văn hóa khác nhau.
Không dừng lại ở cấp tỉnh, chuyên đề còn giúp học sinh tìm hiểu những thay đổi ở cấp xã. Theo Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau sắp xếp, tỉnh Hưng Yên có 104 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 93 xã và 11 phường; các đơn vị mới chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025.
Kiến thức gắn với thực tiễn – học sinh chủ động khám phá và tương tác
Điểm đáng chú ý của chuyên đề là kiến thức không được truyền tải đơn thuần qua sách giáo khoa. Giáo viên sử dụng bản đồ, hình ảnh trực quan, trình chiếu và hoạt động trao đổi để học sinh chủ động khám phá nội dung bài học.
Trong những hình ảnh tại lớp học, có thể thấy học sinh chăm chú theo dõi, ghi chép và tham gia thảo luận. Những tấm bản đồ hành chính trở thành “cánh cửa” để các em tìm hiểu về địa phương từ một góc nhìn gần gũi hơn.
Đặc biệt, việc học sinh trực tiếp trình bày trước lớp tạo nên sự tương tác hai chiều giữa giáo viên và người học. Các em không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có cơ hội rèn luyện kỹ năng thuyết trình, trình bày quan điểm, làm việc nhóm và xử lý thông tin.
Đó cũng chính là tinh thần của chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định nội dung giáo dục địa phương bao gồm những vấn đề về văn hóa, lịch sử, địa lý, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp… của địa phương; qua đó giúp học sinh hiểu nơi mình sinh sống, bồi dưỡng tình yêu quê hương và biết vận dụng kiến thức để góp phần giải quyết những vấn đề của quê hương.
Hiểu sự thay đổi để thêm yêu quê hương
Điều quan trọng nhất mà chuyên đề hướng tới không chỉ là việc học sinh nhớ được một con số hay tên gọi của một đơn vị hành chính mới. Đằng sau những đường nét, ký hiệu trên bản đồ là câu chuyện về sự vận động và phát triển của quê hương.
Sự sắp xếp đơn vị hành chính mở ra một không gian phát triển mới, hướng tới việc tổ chức bộ máy tinh gọn, mở rộng quy mô và phát huy tốt hơn tiềm năng, lợi thế của các địa phương. Nghị quyết 76/2025/UBTVQH15 cũng xác định việc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 gắn với mục tiêu giảm số lượng, tăng quy mô đơn vị hành chính, mở rộng không gian phát triển và phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương.
Với học sinh THPT, những thay đổi ấy cũng đặt ra một câu hỏi gần gũi: Thế hệ trẻ sẽ làm gì để đóng góp vào quê hương trong giai đoạn mới? Câu trả lời bắt đầu từ những điều rất giản dị: học tập nghiêm túc, chủ động tìm hiểu lịch sử – văn hóa địa phương, trân trọng những giá trị truyền thống, có ý thức bảo vệ môi trường, ứng xử văn minh và không ngừng rèn luyện năng lực để trở thành những công dân có trách nhiệm.
Khi bài học trở thành hành trang của tuổi trẻ
Một trong những hình ảnh giàu ý nghĩa của chuyên đề là học sinh đứng trước bản đồ Hưng Yên để giới thiệu những thông tin về địa phương. Từ vị trí của người học, các em từng bước trở thành người trình bày, người khám phá và người kết nối kiến thức với thực tế.
Cách tổ chức này cho thấy Giáo dục địa phương hoàn toàn có thể trở thành một không gian học tập giàu cảm xúc. Khi kiến thức gắn với chính quê hương mình, bài học không còn xa lạ. Những địa danh quen thuộc, những thay đổi đang diễn ra và những câu chuyện về tương lai của địa phương đều trở thành chất liệu để học sinh suy nghĩ.
Qua đó, các em hiểu rằng quê hương không phải là một khái niệm xa xôi. Quê hương hiện diện trong mái trường, trong gia đình, trong những con đường các em đi qua mỗi ngày và cả trong những thay đổi đang diễn ra trên bản đồ hành chính.
Từ bản đồ hành chính đến tình yêu quê hương – mở ra khát vọng phát triển
Chuyên đề “Tỉnh Hưng Yên sau sáp nhập – Nhìn từ bản đồ hành chính” vì thế không chỉ là một tiết học về địa lý hay hành chính. Đó còn là một hoạt động giáo dục góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, khả năng tìm hiểu thực tế và ý thức trách nhiệm của học sinh.
Từ những tấm bản đồ được đặt trước lớp, các em nhìn thấy một Hưng Yên với không gian mới; từ những con số và địa danh, các em hiểu thêm về quy mô và tiềm năng của quê hương; từ những cuộc thảo luận, các em bắt đầu suy nghĩ về vai trò của chính mình trong tương lai.
Một tiết học có thể khép lại sau tiếng trống trường, nhưng những hiểu biết và cảm xúc về quê hương có thể còn ở lại rất lâu. Bởi khi học sinh hiểu quê hương, các em sẽ biết trân trọng quê hương; khi tự hào về quê hương, các em sẽ có thêm động lực để góp sức xây dựng quê hương.
Từ “nhìn từ bản đồ hành chính”, chuyên đề tại Trường THPT Hoàng Văn Thái đã mở rộng thành một bài học về sự thay đổi, sự kết nối và khát vọng phát triển. Đó cũng là cách để giáo dục địa phương trở nên gần gũi, thiết thực và giàu ý nghĩa hơn với thế hệ trẻ hôm nay.
“Vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc.” Với tuổi trẻ Hoàng Văn Thái, hiểu về Hưng Yên hôm nay cũng chính là hành trình chuẩn bị hành trang để góp phần xây dựng Hưng Yên ngày mai.
